'Help, ik heb bedienden!'
Balanceren op de grens van twee culturen
Expats die in een niet-westerse samenleving komen te wonen, krijgen vaak te maken met huispersoneel of bedienden. Aangezien wij in onze samenleving de 'huisbediende" niet meer kennen, geeft het ons een vreemd en onwennig gevoel als wij er mee geconfronteerd worden. Wij moeten vaak leren hoe hiermee om te gaan. Wat maakt het soms zo gecompliceerd?
In onze westerse cultuur zijn wij gewend aan gelijke posities. Onze hulp in de huishouding is niets meer, maar ook niets minder dan wij. We helpen mee en ruimen desnoods van tevoren het huis op. In een niet-westerse cultuur wordt daar anders tegen aangekeken. Er bestaan wel verschillen tussen mensen. Tevens is het van groot belang dat de groep geen gezichtsverlies lijdt, niet ten schande wordt gemaakt. Dit is een totaal andere manier van leven, die wij als westerling niet gewend zijn. Het voert te ver om in dit artikel de verschillen tussen westerse en niet-westerse culturen uit te leggen, maar het is wel van belang om van tevoren te weten waar de verschillen liggen. Het boek van Geert Hofstede, 'Allemaal andersdenkenden', is een uitstekende informatiebron over verschillen tussen culturen.
Andere normen
Iedereen heeft eigen gevoelens en oordelen over schoon en vuil, over aangename en onaangename (menselijke) geluiden, smakelijk en onsmakelijk, slordig en geordend. Deze normen zijn ons met de paplepel ingegoten en men is er zich er nauwelijks van bewust dat totaal andere normen voor andere mensen vanzelfsprekend zijn. Het blijkt vaak dat expats hun eigen normpatroon aanhouden en er ook van uitgaan dat dit begrepen wordt. Bedienden komen vaak uit een andere, meestal armere laag van de bevolking en zijn niet op de hoogte van onze normen en waarden. We kunnen er ook niet van uitgaan dat alles begrepen wordt. En dat kan tot enorme misverstanden leiden.
Er zijn tal van vooroordelen over personeel:
Lui? In niet-westerse landen is vaak de temperatuur een 'killer'. (Vroeger telden bij expats hun tropenjaren dubbel!). Probeer maar eens de vloer te dweilen of met de hand een was te doen bij een temperatuur van 30 graden Celsius. En afstoffen terwijl in tropische landen stof altijd weer terugkomt. Het is verstandig om midden op de dag bij hoge temperaturen, zorgvuldig met energie om te gaan. Het zou kunnen zijn dat het werktempo lager ligt, omdat personeel meerdere banen heeft om de kost te verdienen. Is dat lui?
Dom?
Vanuit ons eigen cultuur patroon is ons denken volstrekt logisch. Er van uitgaan dat er door anderen ook zo wordt gedacht, is een misvatting. Om aan een bediende uit een niet-westers land te vragen om een westerse maaltijd te bereiden of de vloer schoon te maken met een stofzuiger... dat kan dom zijn.
Onbetrouwbaar?
In onze cultuur is nee nee en ja ja. Op een directe vraag van ons wordt vaak, wanneer het antwoord gewoon nee zou moeten zijn, op een indirecte wijze geantwoord. Dat vele niet-westerlingen geen nee zeggen om ons als westerlingen in onze waarde te laten, is moeilijk te begrijpen. Als wij rekening houden met dit cultuurverschil zouden wij op andere manieren vragen moeten stellen. Stel open vragen, zodat mensen niet perse met ja of nee hoeven te antwoorden.
Taal
De taal is de volgende handicap. Omdat wij vaak de lokale taal niet spreken, wordt niet alles begrepen, terwijl wij dat wel verwachten. In een niet-westerse cultuur kan ja ook wel misschien, ja? "ik heb het gehoord", of gewoon "nee" betekenen. In sommige niet-westerse culturen is het niet beleefd om te laten merken dat jouw boodschap niet begrepen is. Gezichtsverlies moet te allen tijde voorkomen worden.
Concluderend: het vergt veel energie om aan deze nieuwe manier van omgaan met mensen te wennen. Het is balanceren op de grens van twee culturen. Een prachtige gelegenheid om meer van de lokale cultuur te leren kennen en om iemand daadwerkelijk te helpen. Bovendien zal een goede verstandhouding met het personeel het verblijf in het buitenland zeker verrijken.
Terug naar het nieuwsoverzicht